الشيخ محمد تقي بهجت
252
جامع المسائل ( فارسي )
دارنده به حبس ابد محكوم مىشود ، و نگاه كننده چشمهاى او سَمل مىشود و داغ كرده با ميلى مىشود . صورت دوّم اكراه بر قتل با تهديد اگر كسى را از روى ظلم ، تهديد به قتل كرد اگر نكشد شخصى را بدون استحقاق ، پس كشت او را ، قصاص بر مباشر است ، نه مكرِه ( به كسر ) كه بر او قصاص و ديه و كفاره نيست ، بلكه محتمل است انتفاء ممنوعيت از ارث ؛ و آمر ، به حبس دائم محكوم مىشود ( مثل نگاه دارنده در فرع گذشته ) ؛ و اگر ديه در اين فرع ، ثابت باشد به واسطهء عفو بر ديه يا عدم تكافؤ ، آن هم بر مباشر است نه آمر . و اگر مكرَه ( به فتح ) بالغ عاقل نبود مثل طفل غير مميز يا مجنون قصاص بر مكرِه ( به كسر ) است . و در طفل مميّز غير مملوك ، قصاص نيست از هيچ كدام از آمر و مأمور ، و ديه ثابت بر عاقله غير بالغ است بنا بر اقرب . و در اين حكم كه قصاص از مباشر مميز عاقل و از مكرِه در غير او است فرقى بين حرّ و عبد در مكرَه نيست بنا بر اقرب ؛ و مروىّ در مكرِه مملوك ، قصاص از مالك است ، و عفو بر ديه طريق احتياط است . و جنايت مملوك مميز غير بالغ ، موجب قصاص از مالك و مملوك نيست اگر چه مالك ، اكراه نمايد ، چنانچه گذشت ، و ديه هم بر مالك نيست بلكه متعلق به رقبهء مملوك مىشود ( مثل بالغ مملوك در جنايت خطائى او ) . حبس ابد و تخليد در حبس ، براى مكرِه و آمر ثابت است در موارد عدم قصاص از مباشر به واسطهء عدم تمييز يا كمال عقل .